Mazury - cud natury

Przyroda

Rezerwaty przyrody, jeziora, kanały, rzeki – oto piękna Kraina Tysiąca Jezior. Swój niepowtarzalny charakter zawdzięcza zlodowaceniu, mającemu miejsce 14 000 lat temu. Około 30 procent jej terenu pokrywają gęste lasy, między innymi Puszcza Piska, czyli druga pod względem wielkości puszcza w Europie. Na 90 000 hektarów żyją jelenie, łosie, sarny, dziki, zające, lisy, a od niedawna też rysie. Można je zobaczyć, a nawet niektóre pogłaskać, w Parku Dzikich Zwierząt w Kadzidłowie.

To ogromny park w centrum Puszczy Piskiej, na którego terenie prowadzone są prace związane z ochroną i reintrodukcją gatunków ginących lub zagrożonych, takich jak kuraki leśne czy ryś nizinny. Większość przebywających tam zwierząt jest oswojona, dzięki czemu zwiedzający mogą nie tylko zobaczyć je z bliska, ale też dotknąć czy nakarmić. Patronem Parku jest znany przyrodnik Benedykt Dybowski, który przez wiele lat badał na zesłaniu przyrodę Syberii.

Wzbogacaniem i ratowaniem cennych zasobów przyrodniczych Polski zajmuje się również Stacja Badawcza Rolnictwa Ekologicznego i Hodowli Zachowawczej Zwierząt Polskiej Akademii Nauk w Popielnie. Została ona założona w latach 50. XX wieku i leży, tak jak Park Dzikich Zwierząt, w centrum Puszczy Piskiej, na półwyspie otoczonym jeziorami Śniardwy, Bełdany, Warnołty i Mikołajskim. Stacja PAN zajmuje się pracami badawczymi i wdrożeniowymi związanymi z ochroną przyrody i zachowaniem kilku gatunków zwierząt. Na terenie ośrodka można zobaczyć koniki polskie, jelenie, daniele oraz Żubronia – mieszankę krowy, bizona i żubra.

Ale Mazury, to nie tylko piękna przyroda, ale też bogata infrastruktura, ciekawe zabytki historyczne i wydarzenia kulturalne. Zamek krzyżacki w Rynie, twierdza Boyen w Giżycku, bunkry Wermachtu w Przystani czy leśniczówka Gałczyńskiego w Praniu, co roku przyciągają rzesze turystów. W mazurskich portach odbywają się koncerty i festiwale, nie tylko szantowe, a miasta i ośrodki wczasowe tętnią życiem.

Kanały

Największe i najważniejsze jeziora Mazur połączone są licznymi kanałami. Pierwsze wzmianki o ich projektowaniu i budowie pochodzą z 1765 roku. Na przełmie XVIII i XIX wieku system kanałów był rozbudowywany, a następnie został zniszczony podczas wojen napoleońskich. Swój ostateczny wygląd kanały zawdzięczają wielkim robotom publicznym prowadzonym w latach 1854–1857. 12 czynnych kanałów i dwie czynne śluzy – Karwik i Guzianka – są ważnym obiektem turystycznym i umożliwiają żeglarzom żeglugę przez cały szlak Wielkich Jezior Mazurskich. Szlak ten przepłynął po raz pierwszy 3 września 1856 roku parowiec Masovia.
 

Jeziora

Największym jeziorem w Polsce i na Mazurach, są Śniardwy. Ich powierzchnia to około 114 kilometrów kwadratowych, a przybliżone wymiary to 22 na 13 kilometrów. Jest to zbiornik polodowcowy, morenowy, a co za tym idzie, dość płytki. Na dnie znajduje się wiele głazów narzutowych, które stanowią zagrożenie dla żeglarzy. Na szczęście, w 2011 roku na Śniardwach zostały umieszczone boje kardynalne, które ostrzegają przed niebezpiecznymi miejscami. Ze względu na wielkość, Śniardwy uważane są za niebezpieczne dla niedoświadczonych żeglarzy, szczególnie należy uważać na nieoczekiwane szkwały i burze. 

Drugim, co do wielkości jeziorem Mazur są Mamry, położone na północnej części szlaku. Na nich znajduje się też największa mazurska wyspa – Upałty. Inne ciekawe jeziora, to: Bełdany, Jezioro Nidzkie (objęte prawie w całości strefą ciszy), Jezioro Mikołajskie, najgłębsze na Mazurach Tałty, Jagodne, Niegocin, Kisajno ze słynnym Łabędzim Szlakiem, Dobskie z Wyspą Kormoranów i wiele innych, których nie sposób w tym miejscu wymienić (wszak Mazury to kraina TYSIĄCA jezior). 

Miasta

Mazury to nie tylko lasy i jeziora. To także bogata infrastruktura i wiele atrakcji oferowanych przez miasta i miasteczka, takie jak Giżycko, Węgorzewo, Mikołajki czy Ruciane Nida. Każde z nich ma swoj niepowtarzalny klimat, ale największym i najchętniej odwiedzanym ośrodkiem żeglarskim są Mikołajki – miejscowość, która istnieje właściwie dzięki turystom i żeglarzom. W Giżycku natomiast warto odwiedzić twierdzę Boyen, wybudowaną w latach 1843–1855 na rozkaz Fryderyka Wilhelma IV, a w Węgorzewie niemiecki cmentarz wojenny z czasów I Wojny Światowej, który zarazem jest wspaniałym punktem widokowym, z którego można zobaczyć jeziora Święcajty i Mamry.

Nie są to oczywiście jedyne ciekawe miejsca na szlaku Wielkich Jezior Mazurskich. Warto odwiedzić też Sztynort, bunkry Wermachtu na Mamerkach, leśniczówkę Gałczyńskiego w Praniu, zamek krzyżacki w Rynie, Wilczy Szaniec w Gierłoży, mosty kolejowe w Stańczykach, piramidę w Rapie, Sanktuarium w Świętej Lipce oraz wiele innych. Nie do wszystkich tych miejsc można dopłynąć, ale wszystkie warto zobaczyć. 

Mazury to wspaniały region, gdzie wypoczywać mogą nie tylko żeglarze i motorowodniacy. Wiele atrakcji czeka tu też na zwolenników innych form aktywnego wypoczynku: dobrze przygotowane szlaki kajakowe, rowerowe, stadniny koni, baseny itp. Szeroka oferta hoteli, gospodarstw agroturystycznych i kwater prywatnych sprawia, że każdy znajdzie tutaj coś dla siebie. 
W końcu, nie ma chyba nic przyjemniejszego niż odpoczynek w krainie pretendującej do miana jednego z cudów natury!